We steken miljarden in het stroomnet zonder aandacht voor veiligheid | opinie
Netbeheerders en overheden steken miljarden in de uitbreiding van het stroomnet om de groeiende vraag naar elektriciteit aan te kunnen. Maar de huidige aanpak van netcongestie en de overbelasting van het stroomnet laat cruciale veiligheidsaspecten onderbelicht, stelt Paul Hoorens. „Dat is niet alleen kortzichtig, het is ook gevaarlijk.” - Dagblad van het Noorden.nl
Ons elektriciteitsnet is ontworpen voor een ander tijdperk.
Een tijd waarin elektriciteit centraal werd opgewekt en in één richting werd vervoerd naar de gebruiker. Vandaag de dag is dat model fundamenteel anders. Duizenden huishoudens en bedrijven wekken zelf energie op met zonnepanelen, slaan die lokaal op in batterijen en leveren terug aan het net. Tegelijkertijd neemt het elektriciteitsverbruik toe door warmtepompen, laadpalen en elektrificatie van bedrijfsprocessen.
Het gevolg is een tweezijdig probleem: te veel aanbod op piekmomenten, en te veel vraag op andere momenten. En dat alles op een net dat daar niet op is toegerust. Netuitbreiding is noodzakelijk, maar niet voldoende. Een belangrijk, maar onderbelicht gevolg van de overbelasting is de toename van storingen en gevaarlijke situaties. Oververhitting van kabels, kortsluiting en zelfs brand zijn geen theoretische gevaren meer, maar reële problemen waar monteurs en hulpdiensten nu al mee te maken krijgen. Toch gaat het debat zelden over deze kwetsbaarheden. We spreken liever over miljardeninvesteringen in extra kabels, transformatorstations en infrastructuur, dan over de minder zichtbare, maar minstens zo cruciale vraag: hoe houden we dit systeem veilig? Die kwetsbaarheid wordt groter door de snelle toename van batterijen bij mensen thuis en in bedrijven.
"We spreken liever over miljardeninvesteringen in extra kabels, transformatorstations en infrastructuur, dan over de minder zichtbare, maar minstens zo cruciale vraag: hoe houden we dit systeem veilig? Die kwetsbaarheid wordt groter door de snelle toename van batterijen bij mensen thuis en in bedrijven."
Paul Hoorens, Business Solutions Manager Croonwolter&dros
Plaatsing batterijen grotendeels buiten toezicht toezichthouders
In 2024 kwamen er 24.000 van zulke systemen bij, waarmee het totaal nu rond de 40.000 ligt. Die groei zal naar verwachting alleen maar versnellen, omdat het financieel steeds aantrekkelijker wordt om zelf opgewekte zonnestroom op te slaan. Dat komt onder meer doordat de salderingsregeling, waarmee mensen nu nog hun teruggeleverde stroom kunnen verrekenen, stapsgewijs wordt afgebouwd. Het plaatsen van thuis- en bedrijfsbatterijen voltrekt zich echter grotendeels buiten het zicht van toezichthouders, netbeheerders en zelfs hulpdiensten. Men plaatst batterijsystemen in garages, meterkasten en technische ruimtes, vaak zonder structureel onderhoud of veiligheidscontrole. Dat is een ernstig gemis. Lithiumbatterijen zijn technisch geavanceerd, maar kennen ook duidelijke risico’s.
Als ze oververhit raken of beschadigd zijn, kunnen ze brand veroorzaken die moeilijk of zelfs niet te blussen is. Zeker bij slecht onderhoud is de kans op thermische runaway, een zichzelf versterkend brandproces, reëel. Zonder periodieke inspectie of gecertificeerde installatie is een thuisbatterij in feite een ’bom aan de muur’.Bovendien zijn hulpdiensten onvoldoende voorbereid op deze nieuwe realiteit. In veel gevallen is niet bekend of er batterijen in een pand aanwezig zijn, en ontbreekt visuele signalering.
Een oplossing voor netcongestie is noodzakelijk, maar mag geen blinde vlek ontwikkelen voor veiligheid.
Politie en brandweer kunnen daardoor in gevaarlijke situaties belanden bij brandbestrijding of ontruiming. Hier wringt de schoen: we moderniseren onze energiehuishouding, maar nemen geen maatregelen om de veiligheid van gebruikers en hulpverleners te borgen. Wat moet er gebeuren? Ten eerste is bewustwording nodig. Overheden, energiebedrijven en installateurs moeten duidelijker communiceren over de risico’s van elektrische opslag, zowel naar particulieren als bedrijven. Veel gebruikers zijn zich niet bewust van de onderhoudsnoodzaak en de mogelijke gevolgen van verwaarlozing. Daarnaast is het belangrijk dat er duidelijke regels komen voor het veilig installeren en onderhouden van batterijen. Net als bij cv-ketels zou een periodieke controle verplicht moeten zijn.
Installatie mag alleen gebeuren door gecertificeerde vakmensen, en er moet toezicht komen op naleving. Ten slotte is het belangrijk om batterijen in gebouwen zichtbaar of digitaal te registreren, zodat hulpdiensten weten waar ze zich bevinden. Een oplossing voor netcongestie is noodzakelijk, maar mag geen blinde vlek ontwikkelen voor veiligheid. Als we op dezelfde voet doorgaan, creëren we een nieuw type risico in onze huizen en straten. Dat risico is beheersbaar, maar dan moeten we het wel onderkennen. Veiligheid hoort geen sluitpost te zijn in het energiedebat, maar een cruciaal onderdeel van beleid en uitvoering.
Paul Hoorens is expert netcongestie bij Croonwolter&dros
Copyright: Copyright 2025 Mediahuis Noord All Rights Reserved